على محمدى خراسانى
457
شرح مكاسب (فارسى)
روايت اوّل : مرسلهء بزنطى از امام صادق عليه السلام : هرگاه نيزارى باشد كه در آن نى وجود ندارد ( تا ضميمهء ماهيهاى نيزار شود ) مقدارى از ماهيان نيزار را بيرون آورده و آنها را ( كه معلوم شدهاند ) به ماهيان نيزار ضميمه كرده و مجموع را با هم بفروشد « 1 » ( دلالت روايت بر مدعّاى گروه سوّم روشن است ولى دو اشكال سندى دارد : 1 - مرسله است و سلسلهء سند تا امام ذكر نشده 2 - حديث از قول سهل بن زياد نقل شده كه مورد بحث است ولى مرحوم شيخ مىفرمايد : هر دو اشكال سهل و آسان و قابل جواب است : امّا مرسله بودن : مُرْسِلِ آن احمد بن ابى نصر بزنطى است كه از اصحاب اجماع است و نيز از كسانى است كه بزرگان با مرسلهء آنان به مثل مُسْندهء ديگران معامله مىكنند . و امّا سهل اين زياد : او از مشايخ اجازه است و مشايخ حديث اماميّه يعنى كلينى و صدوق و شيخ طوسى ره از او نقل حديث مىكنند و شيخ در رجالش توثيق كرده و . . . و لذا حديث قابل اعتماد است . ) روايت دوّم : روايت معاوية بن عمار از امام صادق عليه السلام : خريدن آجام و نيزارها در صورتى كه در آنها قَصَبْ و نى باشد بلا مانع است . « 2 » البته ظاهر حديث مربوط به خريد و فروش خود نيزار است ( آب آنجا يا زمين آن يا آب و زمين آن ) ولى به قرينه حديث قبل و حديث بعد كه خواهد آمد ، مراد خريدن خود نيزار نيست بلكه معاملهء چيزهائى است كه در نيزار است يعنى ماهيان آنجا . روايت سوّم : روايت ابو بصير از امام صادق عليه السلام : سؤال از خريدن نيزارى است كه در آن نى وجود ندارد و تنها آب وجود دارد ، امام عليه السلام فرموده : مُشتى ماهى از آن آب صيد مىكند سپس مشترى مىگويد : اين ماهيهاى صيد شده را ( كه معلوم است ) با آنچه در نيزار وجود دارد ( كه مجهول است ) به فلان مبلغ خريدارى مىكنم « 3 » باز سخن از جواز بيع مجهول با ضميمه است . روايت چهارم : موثّقهء سماعه از امام صادق عليه السلام : از امام راجع به خريدن شيرى كه در پستان است ( و هنوز دوشيده نشده تا مقدارش معلوم شود ) سؤال كردم ؟ حضرت
--> ( 1 ) . وسائل الشيعه ، ج 12 ، ص 263 ، حديث اوّل از باب 12 . ( 2 ) . وسائل الشيعه ، ج 12 ، ص 264 ، حديث پنجم از باب 12 . ( 3 ) . وسائل الشيعه ، ج 12 ، ص 264 ، حديث پنجم از باب 12 .